Sepet içeriği yükleniyor...
Atatürk Okudukça, Türk Toplumu Aydınlandı
Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün okuduğu ve el yazısı notları ile altını çizdiği satırların yer aldığı yaklaşık 4.000 kitaba ait dijital arşivlere şu bağlantıdan ulaşabilirsiniz:
Bu tarihi fotoğraf, Mustafa Kemal Atatürk’ün çalışma disiplini, bilime, tarihe olan tutkusu ve çevresindekilerle yürüttüğü fikir alışverişlerini gösteren en doğal ve simge karelerden biridir. Fotoğrafın çekildiği yer, Ankara’da Çankaya Köşkü’nün zengin kütüphanesidir. (Fotoğrafın 1930’lu yıllara, özellikle Türk Tarih ve Dil Kurumlarının yoğun hummalı çalışmalarının yapıldığı dönemlere ait olduğu bilinmektedir).
Masadakiler Kimler?
Atatürk’ün hemen her kütüphane ve çalışma fotoğrafında olduğu gibi, bu karede de yanında onunla birlikte “sabahlara kadar” çalışan, Cumhuriyet’in inşa sürecine fikren ve ilmen katkı sunan yakın çalışma arkadaşları, manevi kızları ve aydınlar yer almaktadır:
-
Mustafa Kemal Atatürk (Merkezde): Elinde kalemi, önünde açık kitapları ve notlarıyla odak noktasıdır. O sırada okuduğu bir kaynağı analiz etmekte, altını çizmekte ya da çevresindekilere o metin üzerinden bir şeyler aktarmaktadır.
-
Afet İnan (Solunda – şapkalı kadın): Atatürk’ün hemen solunda, masaya hafifçe eğilmiş, koyu renkli şapkasıyla dikkat çeken kadın büyük ihtimalle Prof. Dr. Afet İnan’dır. Afet İnan, Türk tarih tezi ve coğrafya üzerine Atatürk’le en çok mesai harcayan, kütüphanede onunla birlikte kaynakları tarayan en önemli Cumhuriyet tarihçilerindendir.
-
Sabiha Gökçen veya Bir Diğer Cumhuriyet Kadını (Sağda – gözlüklü ve şapkalı): Sağ ön planda, elini çenesine dayayıp derin bir dikkatle Atatürk’ü dinleyen gözlüklü kadın ise dönemin aydın kadınlarından biridir (Manevi kızı Sabiha Gökçen ya da kütüphane çalışmalarına katılan diğer kadın akademisyenlerden biri).
-
Çalışma Arkadaşları ve Bürokratlar:
-
Atatürk’ün sağında (bize göre sol altta), elini şakağına koymuş, büyük bir konsantrasyonla Atatürk’ün anlattıklarına ve önündeki kitaba odaklanmış kişi, dönemin bir bakanı, tarihçisi ya da kütüphane görevlisidir. (Bu ismin Ruşen Eşref Ünaydın veya Yusuf Hikmet Bayur gibi yakın çalışma arkadaşlarından biri olduğu tahmin edilir).
-
Arkada ayakta duran ceketli genç adam, Atatürk’ün kütüphanecisi Nuri Ulusu veya kütüphanede görevli, kaynakları getirip götüren, düzeni sağlayan görevlilerden biridir.
-
Fotoğrafın Hikayesi ve Atatürk Ne Anlatıyor?
Atatürk, yalnızca bir askeri deha ve devlet adamı değil, aynı zamanda hayatı boyunca 3997 kitap okumuş devasa bir entelektüeldi. Bu fotoğraf, sıradan bir toplantı veya poz verme anı değildir; kütüphanede sabahlara kadar süren, “kitap okuma ve tartışma” meclislerinden birine aittir.
-
Ne Anlatıyor? Atatürk bu anlarda genellikle tarih, dil, sosyoloji ve felsefe üzerine okumalar yapardı. Özellikle Cumhuriyet’in ilk yıllarında Türk Tarih Kurumu ve Türk Dil Kurumu’nun temelleri atılırken, yabancı ve yerli yüzlerce kaynağı masaya yığar, okuduğu satırların altını kırmızı ve mavi kalemlerle çizerdi.Burada da çevresindekilere okuduğu kitaptaki bir tespiti aktarıyor, bir kavramın kökenini tartışıyor ya da yeni kurulacak bilimsel tezlerin temelini kütüphanedeki bu kurmay kadrosuyla paylaşıyor. Masadaki devasa kitap yığınları, kağıtlar ve herkesin yüzündeki o “yorucu ama heyecanlı” odaklanma, bilginin ve aydınlanmanın nasıl bir kolektif emekle üretildiğinin kanıtıdır.